Nieuws
Nieuwe test spoort baarmoederhalskanker beter op
Een nieuw type screeningstest spoort baarmoederhalskanker én het korte-termijnrisico daarop met grote zekerheid op. De test zou in de plaats kunnen komen van de huidige tweetraps-benadering, waarbij eerst wordt gescreend op infectie met een hoog-risico HPV-variant en pas bij een positief resultaat naar de cellen wordt gekeken.
De nieuwe test is gebaseerd op DNA-methylatie van zogenoemde CpG islands: regio’s in het genetisch materiaal met een hoge frequentie van CG-dinucleotiden. CpG islands komen vaak voor in de promotor-regio van een gen, die fungeert als een aan-/uit-schakelaar. Methylatie van CpG islands in de promotor leidt doorgaans tot inactivatie van dat gen. Er bestaat een relatie tussen DNA-methylatie en kanker, waaronder baarmoederhalskanker. Tumorsuppressorgenen, die kanker helpen voorkomen, kunnen geïnactiveerd raken doordat de CpG islands in hun promotor gemethyleerd worden.
De betrokken Oostenrijkse, Zweedse en Britse onderzoekers keken naar 850.000 CpG islands in het genetisch materiaal van 1.254 monsters van vrouwen die geïnfecteerd waren met hoog-risico HPV (hrHPV; type 16 en 18), de veroorzaker van baarmoederhalskanker. Een deel van het cohort was cytologisch al aangetoond als CIN3+ (cervical intraepithelial neoplasia grade 3 of hoger) en had dus al een sterk verhoogde kans op ontwikkeling van baarmoederhalskanker, en een deel fungeerde als controlegroep met verschillende achtergronden. Interessant was ook de groep van 428 vrouwen waarvan het overgrote deel hrHPV-positief was, maar nog geen tekenen van neoplasia of voorstadia vertoonde. Deze groep vormde de validatie van de nieuwe test.
Vervolgens keken de onderzoekers naar overlap van gemethyleerde CpG islands in de groep vrouwen die CIN3+ was; ze vonden op die manier zo’n 5.000 relevante CpG islands. Met een op een array gebaseerde test (WID-CIN: Women’s cancer risk IDentification-Cervical Intraepithelial Neoplasia) lukte het om gemiddeld 90% van de cytologisch aangetoonde CIN3+ monsters te detecteren (93% bij vrouwen boven dertig, 66% onder dertig). In de monsters die hrHPV-positief waren maar zonder cytologische aanwijzingen voor (voorstadia van) baarmoederhalskanker, ontwikkelde 55% van de vrouwen na één tot vier jaar alsnog baarmoederhalskanker (specificiteit 75%).
De onderzoekers concluderen in hun publicatie in Genome Medicine dat hun WID-CIN test het grootste deel van de CIN3+ monsters opspoort en een sterke voorspellende waarde heeft voor de ontwikkeling van baarmoederhalskanker. Ze stellen dat WID-CIN vals-positieve uitslagen kan voorkomen omdat het niet primair kijkt naar hrHPV-infectie, en bovendien drempelverlagend werkt omdat vrouwen zelf een bruikbaar monster kunnen afnemen; bij de huidige cytologische test moet er een arts aan te pas komen voor een betrouwbaar monster. Aan ambitie en verwachting geen gebrek, valt te lezen in de conclusie van de publicatie: ‘The WID-CIN test could be rapidly prioritized for cost-effectiveness analyses and potential quick implementation in the clinical arena.’